Kalp krizi filmde belli olur mu? Gerçek hayatta gördüğümüzle perdedeki sahneler aynı mı?
Sinema salonunda ya da evde bir film izlerken en klasik sahnelerden biri şudur: Karakter bir anda göğsünü tutar, yüzü bembeyaz olur, dramatik bir müzik girer ve “kalp krizi geçiriyor!” diye bağırılır. Birkaç saniye içinde kişi yere yığılır. Peki gerçekten durum böyle mi? Kalp krizi filmde belli olur mu? Yoksa gerçek hayat, Hollywood’un bize sunduğundan çok daha sessiz ve karmaşık mı?
Eskişehir’de yaşayan, üniversitede sağlık alanında çalışan genç bir araştırmacı olarak şunu net söyleyebilirim: Gerçek hayattaki kalp krizleri çoğu zaman filmlerdeki kadar “bağırarak gelen” olaylar değildir. Hatta bazen o kadar sessiz ilerler ki kişi fark bile etmeyebilir.
Kalp krizi aslında ne demek?
Önce işi temelinden anlamak lazım. Kalp krizi, tıbbi adıyla miyokard enfarktüsü, kalbi besleyen damarların birinin tıkanması sonucu kalp kasının yeterince oksijen alamaması durumudur.
Bunu şöyle düşünebiliriz: Bir şehrin elektrik santrali var ve bu santral şehre enerji sağlıyor. Eğer santrale giden ana kablolardan biri koparsa, o bölge karanlığa gömülür. Kalp de böyle çalışır. Koroner damarlar tıkanınca kalbin bir bölümü “karanlıkta” kalır.
Ve işte o anda kriz başlar.
Filmlerdeki kalp krizi sahneleri neden bu kadar dramatik?
Film sektörü dramatik etkiyi sever. Çünkü gerçek hayatın yavaş ve belirsiz ilerleyen süreçleri izleyiciyi her zaman ekrana kilitlemez.
Filmlerde genellikle şu kalıp görülür:
Ani göğüs ağrısı
Dramatik düşüş
Bilinç kaybı
“Ambulans çağırın!” çığlığı
Bu sahneler izleyiciye net mesaj verir: “Şu an kalp krizi oluyor.”
Ama gerçek hayatta tablo çoğu zaman bu kadar net değildir.
Gerçek hayatta kalp krizi nasıl başlar?
Gerçek kalp krizlerinin önemli bir kısmı sinsi ilerler. Özellikle başlangıç belirtileri çoğu kişi tarafından farklı şeylerle karıştırılır.
Göğüs ağrısı her zaman keskin değildir
Filmdeki gibi bıçak saplanır tarzda ağrı her zaman görülmez. Gerçekte ağrı:
Baskı hissi
Göğüste sıkışma
Göğsün üzerine biri oturmuş gibi bir ağırlık
şeklinde olabilir.
Birçok hasta bu hissi “gaz sancısı”, “mide yanması” ya da “yorgunluk” zanneder.
Ağrı sadece göğüste olmaz
Kalp krizi bazen göğüs dışında da kendini gösterir. Ağrı şu bölgelere yayılabilir:
Sol kol
Sırt
Çene
Boyun
Hatta bazı kişiler sadece çene ağrısıyla doktora gider ve aslında kalp krizi geçirdiği ortaya çıkar.
Soğuk terleme ve halsizlik
Film sahnelerinde genelde kişi dramatik şekilde yere düşer. Oysa gerçek hayatta:
Ani soğuk terleme
Nedensiz halsizlik
“Üzerimden kamyon geçmiş gibi” hissi
çok sık görülür.
Nefes darlığı
Kalp yeterince kan pompalayamadığında vücut oksijen açlığı yaşar. Bu da nefes darlığına neden olur. Kişi merdiven çıkarken değil, bazen sadece otururken bile nefes nefese kalabilir.
“Sessiz kalp krizi” diye bir şey gerçekten var mı?
Evet, var. Ve düşündüğümüzden daha yaygın.
Sessiz kalp krizi, kişinin belirgin ağrı hissetmeden kalp krizi geçirmesidir. Özellikle:
Diyabet hastalarında
Yaşlılarda
Ağrı eşiği yüksek kişilerde
daha sık görülür.
Bu durum film senaryolarına hiç uymaz. Çünkü ortada ne dramatik bir çığlık vardır ne de yere yığılma. Kişi sadece “biraz halsizim” der ve gününe devam eder.
Kalp krizi filmde belli olur mu? Asıl fark nerede ortaya çıkıyor?
Asıl fark zamanlama ve yoğunlukta ortaya çıkar.
Filmde kalp krizi saniyeler içinde zirve yapar. Gerçek hayatta ise süreç genellikle dakikalar hatta saatler içinde gelişir. Vücut aslında erken sinyaller verir ama bunlar çoğu zaman gözden kaçar.
Bir başka önemli fark da şudur: Filmlerde herkes ne olduğunu hemen anlar. Gerçek hayatta ise kişi bile ne yaşadığını anlayamayabilir.
“Geçer herhalde” düşüncesi en tehlikeli kısım
Birçok insan göğüs ağrısını önemsemez. Çünkü:
Daha önce de oldu geçti
Mide problemi sanılır
Strese bağlanır
Bu gecikme kalp kasında daha fazla hasara yol açabilir.
Kalp krizi neden bazen grip gibi hissedilir?
Şaşırtıcı ama gerçek: Kalp krizi bazen grip benzeri belirtilerle karışabilir.
Halsizlik
Soğuk terleme
Hafif bulantı
Genel kırgınlık
Bu yüzden bazı kişiler “biraz hastayım” deyip dinlenmeye çekilirken aslında acil müdahale gerektiren bir durum yaşar.
Bu noktada film senaryoları tamamen yanıltıcıdır. Çünkü filmde kalp krizi her zaman net ve dramatik bir olaydır. Gerçek hayatta ise oldukça “maskeli” olabilir.
Kimler daha risk altında?
Kalp krizi her yaşta görülebilir ama bazı risk grupları vardır:
Sigara kullananlar
Yüksek tansiyon hastaları
Kolesterolü yüksek olanlar
Hareketsiz yaşam sürenler
Ailesinde kalp hastalığı olanlar
Bunlara bir de yoğun stres eklenince risk daha da artar.
Eskişehir’de üniversite kampüsünde çalışan biri olarak şunu gözlemlemek mümkün: Genç yaşta bile stres, uyku düzensizliği ve hareketsizlik ciddi bir risk faktörü haline gelmiş durumda.
Kalp krizi anında vücut ne yapar?
Kalp krizi sırasında vücut adeta alarm moduna geçer. Ancak bu alarm her zaman dışarıdan fark edilmez.
Kalp ritmi bozulur
Kan basıncı düşebilir
Vücut oksijen açığı yaşar
Adrenalin yükselir
Bu süreç kişinin içinde fırtına gibidir ama dışarıdan sadece “biraz solgunluk” gibi görünebilir.
Filmler neden bu kadar yanıltıcı?
Sinema gerçek hayatı birebir yansıtmak zorunda değildir. Ama bu durum sağlık konularında yanlış algılar oluşturabilir.
Filmde kalp krizi:
Hızlı
Net
Dramatik
Gerçekte kalp krizi:
Yavaş ilerleyebilir
Belirsiz olabilir
Fark edilmeyebilir
Bu fark, insanların doğru zamanda yardım almasını bile etkileyebilir.
Kalp krizi ile panik atak karıştırılır mı?
Evet, çok sık karıştırılır.
İkisi de:
Göğüs sıkışması
Nefes darlığı
Çarpıntı
yapabilir.
Ama temel fark şudur: Kalp krizi genellikle fiziksel eforla veya damar tıkanıklığıyla ilişkilidir. Panik atak ise çoğunlukla psikolojik tetiklenir.
Yine de bunu evde ayırt etmek mümkün değildir. Bu yüzden şüphe varsa her zaman tıbbi değerlendirme gerekir.
Erkeklerde ve kadınlarda belirtiler farklı olabilir mi?
Evet, önemli bir detay da budur. Erkeklerde genellikle klasik göğüs ağrısı daha belirginken, kadınlarda belirtiler daha silik olabilir:
Mide bulantısı
Sırt ağrısı
Aşırı yorgunluk
Nefes darlığı
Bu da kadınlarda kalp krizinin daha geç fark edilmesine neden olabilir.
“Kalp krizi filmde belli olur mu” hakkındaki meraklarınızı giderebildiysek ne mutlu bize. Gunlukkiralikdaireler ailesi olarak her zaman yanınızdayız!
Son söz yerine değil, gerçek hayata küçük bir not
Kalp krizi filmde belli olur mu sorusunun cevabı kısa ve net değil. Ama genel tablo şunu söylüyor: Filmde gördüğümüz gibi dramatik ve ani bir tablo her zaman gerçek hayatta karşımıza çıkmaz.
Gerçek kalp krizi bazen fısıltı gibi başlar, bağırmaz.
Ve belki de en önemli nokta şu: Vücut çoğu zaman sinyal verir, ama biz o sinyalleri başka şeylere yorarız.
Göğüs bölgesinde baskı hissi, açıklanamayan nefes darlığı, ani soğuk terleme gibi durumlar hafife alınmamalıdır. Çünkü kalp, “ben buradayım” demek için film sahnesi beklemez.
İlgili Yazımız: Kalp ameliyatı sonrası kaç yıl yaşanır ?